Otizm ; çok küçük yaþta baþlayan (çoðunlukla ilk 30 ay içinde) , toplumsal etkileþim,iletiþim, biliþsel ve diðer bir çok davranýþ ,etkinlik ve ilgi alanlarýnýn geliþiminde, özgül gecikme ve sapmalarla karakterize bir farklý geliþim sürecidir. 

Otizmin belirtileri Otizm belirtileri çocuðun yaþýna ve geliþim düzeyine göre  farklýlýklar gösterebilir. Bebekliðin ilk dönemlerinde dikkati çeken ilk belirti bu  çocuklarýnýn diðer çocuklara nazaran daha az güldükleridir. Annenin bedensel temasý, çocuðunu kucaklamasý ve öpmesi her çocuðun arzuladýðý bir iþlev olmasýna karþýn bu çocuklarý rahatsýz eder. Çevredeki insanlarýn görünümleri, giysileri onlarýn dikkatlerini çekmez. Dýþarýdan izlenildiðinde sanki odada kimse yokmuþ gibi davranýrlar. Ýnsanlarla göz temasý kurmaktan kaçýnýrlar. Yalnýzlýðý severler ve yalnýz kalmaya tepki göstermezler.  Ýlk dönemlerde anne ve babayý diðer insanlardan ayýrmakta güçlük çekmelerine karþýn yaþlarý ilerledikçe anne babaya baðlýlýklarý aþýrý derecede artabilir ve ayrýldýklarýnda yoðun sýkýntý yaþayabilirler.

                 Otistik çocuklar en sýk konuþmalarýnýn gecikmesi nedeni ile Doktora getirilirler. Bedensel geliþimi yaþýna uygun olan çocuðun konuþmasý yaþýtlarýna göre oldukça geridir. 5 yaþýna geldiklerinde ancak % 50 si tek kelimelerle konuþabilir. Konuþmayý iliþki kurmaktan çok ihtiyaçlarýn giderilmesi için kullanýrlar. Bir kýsmý ise ileri yaþlarda dahi konuþamaz ya da konuþtuklarý anlaþýlamaz. Konuþmanýn geriliði yanýnda bu çocuklarda söylenen sözcükleri tekrarlama ve kelime uydurma gibi konuþma bozukluklarý görülebilir. Konuþmadaki bütün bu gerilik ve bozukluklar çocuðun iliþki kurmadaki zorluðunu bir kat daha artýrýr. Otistik çocuklar  diðer çocuklarýn içine karýþmaz, hep bir köþede yalnýz baþýna oynarlar. Kendi özel davranýþ biçimleri ile diðer çocuklardan hemen ayýrt edilebilirler. Örneðin kendi etraflarýnda defalarca dönme, tek ayak üzerinde zýplama ve odanýn içinde bir köþeden diðerine koþma gibi amaçsýzca tekrarlanan hareketleri vardýr. El çýrpma, tüm bedeni sallama gibi olaðan dýþý beden hareketleri dikkat çekicidir. Ýlgi alanlarýnýn kýsýtlýlýðý nedeniyle belirli oyuncaklarýyla hep ayný biçimde ve tekrar tekrar oynarlar. Evde bulunan bazý nesnelere aþýrý ilgi gösterebilirler. Mekanik aletlere ve dönen nesnelere ilgileri büyüktür. Bazý nesnelere karþý duygusal olmayan ve bize göre anlamsýz aþýrý baðlýlýklarý vardýr. Þofbenler ya da bacalar onlar için vazgeçilmez birer nesne olabilir.

                 Hayatýn içindeki olaðan deðiþimlere karþý direnç gösterirler. Tepkileri ani ve yersiz olabilir. Öfke patlamalarý, kendine zarar verici davranýþlar ya da uygunsuz sevinç nöbetleri gözlenebilir. Yaþ ilerledikçe çocuðun çevresiyle aktif iliþkiye girmesi artabilir ancak sýnýr koyamama gibi uygunsuz davranýþlar devam eder. Daha ileri yaþlarda zekasý normal olan çocuklarda önceden olan olaylarý detaylý hatýrlama ve akýlda tutmalar görülebilir. Müzik, hafýzada tutma ve okuma gibi bazý özel alanlarda garip ve akýl almaz becerileri olabilir. Otistik çocuklarýn bir çoðunda zeka düzeyi normalin altýndadýr. Bu çocuðun genel olarak iþlevselliðini azaltan bir faktördür. Yapýlan araþtýrmalar  doðum sonrasý bir  çocuðunun (tüm özür gruplarý için ) özürlü olma oraný %2dir; Otistik olma oraný ise %0.5'tir (bu oran  eski verilere göre 4/10.000 tür). Bir otistik çocuktan sonra, ikinci çocukta otizmin ortaya çýkmasý riski %3 dür. Otizm erkek çocuklarda kýz çocuklarýna oranla 4 kat daha fazla görünmektedir.  

Otizmin taný kriterleri

1. Teþhisin konulabilmesi için aþaðýda gruplar halinde verilen kriterlerin:
1. gruptan en az iki,
2. gruptan en az bir , ve
3. gruptan  da en az bir

toplam 6 belirti olmasý gerekir.

            1) Sosyal iliþkilerde, en az ikisi ile doðrulanan ,nitelik problemleri:

a.      Göz kontaðý, yüz ifadeleri, bedensel hareket ve iþaretler  gibi çeþitli sözsüz davranýþlarla sosyal iletiþim kurmakta zorluk çekmek

b.      Yaþýtý çocuklarla geliþim düzeyine uygun iliþki kurmada noksanlýk

c.      Neþesini ,baþarýsýný ve ilginç bulduðu þeyleri içinden gelerek baþkalarý ile paylaþma dürtüsünden yoksun olmak (örneðin ilginç bulduðu þeyleri parmaðýyla gösterme,getirme,veya belirtme eksikliði gibi)

d.      Karþýlýklý sosyal ve duygusal iliþki kurma eksikliði

              2) Ýletiþimde ,aþaðýdakilerden en az birisi ile doðrulanan, nitelik problemleri:

a.      Konuþma dilinin geliþiminde gecikme veya geliþim noksanlýðý (iþaretler veya taklit gibi alternatif iletiþim yollarý ile bu noksanlýðý dengeleme giriþiminin olmamasý)

b.      Konuþabilen kiþilerde de baþkalarý ile sohbete baþlama veya sohbeti devam ettirme noksanlýðý

c.      Lisaný basmakalýp ve tekrarla kullanmasý veya kendine özel bir dili olmasý

d.      Yaþýna uygun , kendiliðinden ,içinden gelerek, taklide dayalý, veya hayali çeþitli oyunlarý oynama noksanlýðý

                3) Aþaðýdaki en az birisi ile doðrulanan sýnýrlý, tekrarlayan ve basmakalýp davranýþ biçimleri, ilgi alanlarý ve etkinlikler:

a.      Ýlgi duyduðu þeyin veya ilgisinin yoðunluðunun anormal olduðu, birden fazla ilgi odaðýnýn olmasý ve bunlarla ilgilenirken dýþ dünya ile iliþkisini kesmesi

b.      Kendine has , fonksiyonu olmayan alýþkanlýklar ve adetlerde ýsrarcý olmasý

c.      Basmakalýp ve sürekli tekrarlayan ‘sterotipik’ motor hareketler (örneðin el veya parmaklarýný çýrpmasý , veya bükmesi, veya karmaþýk vücut hareketleri yapmasý)

d.      Eþyalarýn parçalarýna kafayý takmasý

1. Aþaðýdaki alanlarýn en az birinde 3 yaþýndan önce ortaya çýkan gecikme veya anormal geliþim:

Sosyal etkileþim

Konuþma, sosyal iletiþim aracý olarak sembolik veya hayali oynama

C. Bu bozukluða Retts Hastalýðý veya Childhodd Disintegrative Disorder Tanýsýnýn konamamýþ olmasý 

Otizmin Nedenleri

Otizmin etyolojisi (nedenleri) konusunda araþtýrmalar hala devam etmektedir. Þu ana dek Otizmin kesin etyolojisi saptanamamakla birlikte baþlýk olarak deðinecek olursak; Genetik, Psikojenik , Davranýþsal , Organik , kavramsal vb. birçok teori hala gün ýþýðýna çýkmayý beklemektedir.  Otizmin Tedavisi Etyolojisinin (nedeninin) kesin olarak bilinmemesi tedavi yaklaþýmlarýný olumsuz etkilemektedir. Ancak öncelikle otizm tedavisinin ilk ve en önemli aþamasý ailenin hastalýk hakkýnda bilgi sahibi olmasýdýr. Çünkü tedavi içinde aile aktif olarak rol almalýdýr. Durumu kabullenememiþ , hayatla barýþýk olmayan, sabýrsýz ve beklentisi yüksek olan ailelerin tedaviye katkýda  bulunmalarý son derece güçtür. Hastalýðýn tedavisine yönelik bir ilaç henüz yoktur. Ancak semptomlara göre deðiþik ilaçlar kullanýlabilir. Nöroleptikler, SSRI lar ve antiseuzure ilaçlar en çok kullanýlmakta ve araþtýrýlmaktadýr. Þu anda asýl olarak üzerinde durulan çocuklarýn  özel eðitim programlarýdýr. Tedaviden alýnacak sonuç çocuðun zeka düzeyi ile yakýndan ilgilidir. Zeka düzeyi düþük , konuþmasý geri çocuklarýn tedaviden yararlanma oranlarý  düþüktür.  Özel eðitimden beklenen çocuðun sosyalleþmesini ve iliþki kurabilmesini saðlamaktýr. Bu çabalarýn asýl amacý çocuðun dýþ dünyaya uyumunu kolaylaþtýrmaktýr. Bu programlarýn; Otizmi tanýyan, bilen ve yaþam felsefelerinde bu eðitim modeline yer veren gönüllü ve profesyonel kiþilerin katkýsýyla sürdürülmesi gerekir. Kýsa zamanda sonuç beklemek gerçekçi deðildir. Bir otistik çocuk sahibi olarak benim için gerçek, þu dizelerde saklýdýr...             

ILGAR* OZAN

  Biliyorum;Kendi dünyan bu senin

                Diðeri

                         Bizim dünyamýz...Ben sana ne desem

                 Dünyan

                         Ayrý senin... Kýzma bana koçum;Dünyamý anlamadý diye

                           Babam! Aðladým,

             Yokladým,

                           Zorladým,

                                        Durmadým.DURMAYACAÐIM! Bir gün mutlaka ayný dünyadan

               Yýldýzlarý seyredeceðiz

                                              birlikteHem de sýrtüstü uzanarak yaldýzlý

 kumlara.... 

                                                                       Dr. Aþkýn DÝNÇER

       (* Ilgar: Bir atýn dizginlerinden kurtulup dolu dizgin koþmasý hali.)