ERGENLÝK

Ne Zaman?

Ergenlik belirtileri kýzlarda 8-13 yaþ arasýnda (ortalama 11-11,5 yaþ), erkeklerde 9-14 yaþ arasýnda (ortalama 11,5-12 yaþ) baþlar. Genel olarak ergenlik hormonlarýnýn etkisiyle kýzlarda memelerin, erkeklerde testislerin (yumurtalýklarýn) büyümesi ile baþlar.Bu hormonlar kýzlarda overleri, erkeklerde testisleri uyararak cinsiyet hormonlarýnýn (kadýnlarda östrojen, erkeklerde androjen) salgýlanmasýna neden olurlar.

Kýzlarda ErgenlikGenel olarak kýzlarda meme geliþimi 11 yaþýnda baþlar, bundan sonra genital bölgede ve koltuk altlarýnda kýllanma görülür ve sonraki iki yýl içinde adet kanamasý baþlar. Adet kanamasý 10-16 yaþ arasýnda (ortalama 12.8 yaþ) baþlayabilir ve genellikle ilk yýllarda düzensiz kanamalar olur. Ergenlik belirtileri baþladýktan sonraki bir yýl içinde hýzlý boy uzamasý olur ve buna “büyüme patlamasý” denir. Kýzlar bu dönemde yaklaþýk 25 cm uzarlar. Genel olarak adet kanamasý baþladýktan sonra kýzlarýn boyu 5-6 cm kadar uzar.

Ergenlik Dönemi Ergenlik kaç yaþýnda ve nasýl baþlar ?

 Cevap: Ergenlik belirtileri kýzlarda 8-13 yaþlar arasýnda (ortalama 11-11.5 yaþ), erkeklerde 9-14 yaþa arasýnda (ortalama 11.5-12 yaþ) baþlar. Ergenlik belirtilerinin baþlamasý ve ilerlemesi kýzlar ve erkekler arasýnda farklýlýk gösterir. Genel olarak ergenlik kýzlarda memelerin, erkeklerde testislerin (yumurtalýklarýn) büyümesi ile baþlar. Kýzlarýn %15’inde ilk bulgu genital bölgede kýllanma, nadiren de adet kanamasýnýn baþlamasý olabilir. Erkeklerde testis büyümesini farketmek zor olduðundan genital kýllanmanýn ilerlemesi ile ergenlik deðerlendirilir.

Ergenliðin baþlangýcýnda kýzlarda tek taraflý meme geliþimi olmasý normal midir ?

Cevap: Bazen kýzlarda ergenlik tek taraflý meme büyümesi ile baþlar ve diðer memede büyümenin baþlamasý 6 ayý bulabilir. Bu durum normaldir. Bununla birlikte memeler arasýndaki bu geliþim farklýlýðý daha uzun sürer ve çok belirgin olursa bir hekime baþvurmak gereklidir.

Ergenliði baþlatan olaylar nelerdir ?

Cevap: Ergenlik, beynin hipotalamus-hipofiz adý verilen bölgesinden salgýlanan hormonlarýn etkisiyle baþlar. Bu hormonlarý salgýlayan hücreler ergenlik yaþýna kadar “uykudadýrlar”. Bu hormonlar kýzlarda overleri, erkeklerde testisleri uyararak cinsiyet hormonlarýnýn(kadýnlarda östrojen, erkeklerde androjenler) salgýlanmasýna neden olurlar. Cinsiyet hormonlarý ise her cinse özgü fiziksel özelliklerin (meme büyümesi, genital bölgelerde kýllanma, erkek tipi kas geliþimi gibi) oluþmasýný saðlar.   

Ergenlik baþladýktan sonra nasýl ilerler ?

Cevap: Ergenlik döneminde kýz ve erkek çocuklarda kendi cinsiyetlerine uygun fiziksel deðiþiklikler olur. Bu deðiþiklikler belli bir sýra ile olur ve ergenlik dönemi 5 evrede tamamlanýr.  

 Genel olarak kýzlarda meme geliþiminden sonra genital bölgede ve koltuk altlarýnda kýllanma ve sonraki 2 yýl içinde adet kanamasý baþlar. Adet kanamasý 10-16 yaþ arasýnda(ortalama 12.8 yaþ) baþlayabilir ve genellikle ilk yýllarda düzensiz kanamalar olur. Ergenlik belirtileri baþladýktan sonraki 1 yýl içinde hýzlý boy uzamasý olur ve buna “büyüme patlamasý” denir. Kýzlar bu dönemde yaklaþýk 25 cm uzarlar. Genel olarak adet kanamasý baþladýktan sonra kýzlarýn boyu 5-6 cm kadar uzar.Erkek çocuklarda ergenlik testislerin(yumurtalýk) büyümesi ile baþlar ve daha sonra genital kýllanma, penis boyutlarýnda büyüme, erkek tipi kas geliþimi ve daha geç dönemde sakal ve býyýk bölgesinde kýllanma ile devam eder.Erkeklerde “büyüme patlamasý” kýzlara göre daha geç dönemde olur ve ergenlik döneminde boylarý 28 cm kadar uzar. Erkek çocuklarda ergenliðin ortasýnda “cinsel boþalma” olabilir. Ergenlik dönemi sonunda kýzlar ve erkekler üreme yeteneði kazanýrlar.

 Ergenliðin erken baþlamasý ne demektir ?

Cevap: Genel olarak kýzlarda 8 yaþýndan erkeklerde 9 yaþýndan önce ergenlik belirtilerinden birisinin veya birkaçýnýn birlikte baþlamasý erken ergenlik olarak kabul edilir. Erken ergenlik meme geliþiminin erken olmasý þeklinde kýzlarda daha sýk görülür. Bunun yanýnda tek baþýna genital kýllanma veya adet kanamasý þeklinde de erken ergenlik baþlayabilir. Kýzlarda bu þekilde görülen erken ergenlik genellikle hormonal kaynaklý deðildir. Bununla birlikte erken ergenlik bazen önemli bir hastalýða baðlý olabilir veya hemen tedavisi gereken özelliklere sahip olabilir. Bu nedenle bu tür sorunu olan çocuklarýn çocuk endokrinolojisi uzmanlarýna gönderilmeleri gereklidir.Erkeklerde erken ergenlik daha seyrek görülür ve genellikle önemli bir neden baðlýdýr. Böyle erkek çocuklarýn vakit geçirilmeden hekime götürülmeleri gereklidir.

Ergenliðin geç baþlamasý ne demektir ?

Cevap: Ergenliðin kýzlarda 13, erkeklerde 14 yaþ tamamlandýðý halde baþlamamasý durumunda gecikmiþ ergenlikten sözedilir. Ergenlik gecikmesi erken ergenliðin tersine erkek çocuklarýnda sýk görülür. Ergenlik gecikmesi olduðunda bu durum ya geçicidir (bir süre sonra ergenlik kendiliðinden baþlayacaktýr) ya da kalýcý bir bozukluk söz konusudur. Kalýcý bozukluk olduðunda HÝPOGONADÝZM’den sözedilir. Kýzlarda 16 yaþýna kadar adet kanamasý olmamýþsa mutlaka kalýcý bir bozukluk vardýr. Bu nedenle kýzlardaki ergenlik gecikmesi ciddiye alýnmalý ve mutlaka çocuk endokrinolojisi uzmanlarýna baþvurulmalýdýr.Erkeklerdeki ergenlik gecikmesi ile birlikte boy kýsalýðý da vardýr ve genellikle geçici özelliktedir. Bu çocuklarýn kemik yaþlarý geridir, bu nedenle de büyüme basamaklarýný geriden çýkarlar ve ergenliðe geç girerler. Bu çocuklarýn yakýn akrabalarýnda da benzer sorunlar vardýr. Ergenlik gecikmesi olan erkek çocuklarýn büyüme ile uðraþan hekimler tarafýndan izlenmesi gereklidir.

Ergenlik gecikmesi olan erkek çocuklarý ne zaman tedavi edilmelidir ?

Cevap: Erkek çocuklarda ergenlik gecikmesi sýk olmayarak kalýcý bir bozukluðun sonucu olabilir. Bu nedenle 14 yaþýný geçtiði halde ergenlik belirtileri baþalmayan çocuklarda bazý hormonal tetkikler yapýlýr ve kemik yaþlarý deðerlendirilir. Bu tetkikler ile belirli bir neden bulunamayan ve ailesinde ergenlik gecikmesi olan çocuklara bir süre erkeklik hormonu (testesteron) verilmesi gereklidir. Bunun için çocuklarýn kemik yaþlarýnýn en az 12 yaþ olmasýna dikkat edilmelidir. Bu tadavinin amacý çocuklarýn ergenliðe girmesini hýzlandýrmaktýr. Belli bir süre sonra (3-6 ay) hormon tedavisi kesilir ve çocuklarýn kendiliðinden ergenliðe girmesi beklenir. Böyle bir tedavinin mutlaka çocuk endokrinolojisi uzmanlarýnca yapýlmasý gerektiði unutulmamalýdýr.

Ergenlik döneminde erkek çocuklarda meme büyümesi olmasý normal midir ?

Cevap: 10-16 yaþ arasýndaki erkek çocuklarýn %40’ýndan fazlasýnda geçici meme büyümesi olmaktadýr. Buna týp dilinde “jinekomasti” denilmektedir. Bu durum en sýk 14 yaþ civarýnda görülmektedir. Ergenlik dönemindeki erkek çocuklarda görülen meme büyümesinin nedeni belli deðildir. Bu çocuklarýn meme dokusunun östrojen denilen ve meme dokusunu büyüten hormona karþý hassas olduðu ileri sürülmektedir. Bu dönemdeki meme büyümelerinin % 75’i ilk 2 yýl, %90’ý 3 yýl içinde kendiliðinden küçülür. Geri kalan % 10’ununda meme dokusu hem büyük, hem de uzun sürede küçülmeyebilir; bu durumda týbbi veya cerrahi tedavi gerekebilir. Bu nedenle ergenlik döneminde görülen meme büyümesini bir hastalýk olarak kabul etmemek gereklidir.

Ergenlik

Ergenlik, büyüme çaðý deðildir; büyüme çaðýnýn sadece bir parçasýdýr ve çocuðun cinsel olgunluða geçiþinin göstergesidir. Büyüme, ergenlik dönemi sona erdikten sonra da uzun bir süre devam eder. Ýnsanlarda cinsel olgunluk, genel fiziksel ve düþünsel olgunluktan çok önce kazanýlmaktadýr. Üstelik, ergenlik yaþý da gittikçe küçülmektedir; öyle ki, çeþitli ülkelerde bir çok ilkokul öðretmeni, ilk kez son on yýl içinde adet gören kýz öðrenciler için belli kolaylýklar saðlamak zorunda kaldýklarýný bildirmiþlerdir.Kýzlar; ilk adet kanamalarýný çok yoðun ve çarpýcý bir deney olarak yaþadýklarý için, kadýnlarýn ergenlik dönemine giriþ tarihleri hakkýnda daha kesin bilgiler vardýr; erkeklerin ergenlikleri biraz daha belirsiz bir dönemde baþlar. Günümüzde kýzlarda ortalama ergenlik yaþý onüçtür. Daha sýcak ülkelerde, evliliklerin erken yaþta olmasýnýn yarattýðý aksi izlenime raðmen, kýzlarda ortalama ergenlik yaþý 13,5 - 14 civarýndadýr. Ýlk adet yaþýnýn düþmesine yol açan etkenler çeþitlidir. Ýlk adeti geciktiren kötü beslenme ve çocuk hastalýklarýnýn geliþmiþ ülkelerde giderilmesi, bu etkenlerden biridir. Ancak en önemli etkenin toplumsal ve psikolojik dönüþümler olduðu kesindir: cinsellik üzerindeki baskýnýn hafiflemesi, gençlerin cinsel kimliklerini daha erken yaþta ortaya koymalarýna olanak verilmesi, kýzlarýn cinsel potansiyellerinin daha hýzlý biçimde gerçekleþmesine yol açmaktadýr. Bununla birlikte, adet yaþýndaki bu küçülmenin tamamýyla yeni bir durum olmadýðý, ilkel toplumlardaki duruma bir geri dönüþ olduðu da ileri sürülmektedir. Bu görüþün sahiplerine göre, herhangi bir cinsel baskýnýn olmadýðý ve insanlarýn daha doðal koþullarda yaþadýðý geçmiþ toplumlarda ilk adet yaþý bugünkünden ve yakýn geçmiþtekinden daha küçüktü.Ýlk adetin kesin ve belirli bir tarihi olmasýna karþýlýk, kadýn ergenliðinin diðer belirtileri için ayný þey geçerli deðildir. Yaklaþan ergenliðin ilk belirtisi, dokuz ile onbir yaþlarý arasýnda meydana gelen göðüslerdeki þiþmedir. Ancak göðüsler bundan sonra 7-9 yýl daha büyüme ve olgunlaþmaya devam edeceklerdir. Göðüs uçlarýnýn koyu renk almasý ise ortalama 12-13 yaþlarýnda olur. Cinsel organ kýllanmasý ise ortalama 11 yaþýnda baþlar ve 14 yaþýna kadar devam eder; ancak bundan daha erken baþladýðý ve daha geç tamamlandýðý da olur. Koltuk altý kýllarý ise bir-iki yýl daha geç çýkar. Kýz çocuðun boyunun hýzla uzamaya baþlamasý da 9-10 yaþlarýnda olur; bu ilk adetin yaklaþtýðýnýn da iþaretidir. En hýzlý boy atma çaðý olan 12-14 yaþlarý ayný zamanda ilk adetin geldiði dönemdir.Kýzlarda hem ergenlik hem de hýzlý boy atma erkeklerden önce baþlar. Bu yüzden 11-14 yaþýndaki kýzlar genellikle kendi yaþlarýndaki erkeklerden daha uzun ve daha aðýr olurlar. Erkeklerde hýzlý boy uzamasý hem daha geç baþlar hem de daha geç biter. Kýzlarýn fiziksel geliþimi en geç 20 yaþýnda biter; hatta Doðu ülkelerinde kýzlarda büyümenin üst yaþ sýnýrý l6-17'ye iner. Oysa erkeklerin fiziksel geliþimi ve boylanmalarý 23-25 yaþlarýna kadar sürebilir.Erkeklerin de ergenlik belirtilerinin ortaya çýkýþ tarihleri kýzlarýnki kadar deðiþken ve belirsizdir. Onüç yaþýnda cinsel bakýmdan olgunlaþmýþ erkek çocuklar olabildiði gibi, onbeþ yaþýna geldiði halde hala cinsel çocukluktan çýkamamýþ olanlar da vardýr. Erkek çocuklar arasýnda bu tür farklýlýklar, kýzlarda olduðundan çok daha fazla eksiklik ve aþaðýlýk duygularýna yol açmaktadýr. Penisin büyümesi ortalama 13 yaþýnda baþlar ve iki yýl kadar sürer; ama 11 yaþýnda baþlayýp 13'te bitebildiði gibi, 14'te baþlayýp 17'de de sona erebilir. Baþka bir deyiþle ayný yaþlardaki erkek çocuklar arasýnda, bazýlarý büyümeye baþlamadan "erkekleþmiþ" olanlar bulunabilir.Genellikle erkek ergenliðinin ilk iþareti, erbezlerindeki büyümenin birden bire hýzlanmasýdýr. Erbezleri ortalama 11 yaþýnda büyümeye baþlayýp 16'da en geliþmiþ durumlarýna ulaþýrlar. Cinsel organ bölgesindeki kýllar da 10 ile 15 yaþlarý arasýnda çýkmaya baþlar ve l4-18'de tamamlanýr. Koltuk altý kýllarý da çoðu zaman bundan bir süre sonra belirir. Ama bunun tersi de olabilir.On sekiz yaþýndaki bir kýz, ergenlikten önceki çocuksu sesi yitirmiþtir; ama erkek çocuklardaki ses deðiþikliði çok daha belirgindir. Erkek çocuðun gýrtlaðý, penisin büyümesini tamamladýðý sýralarda geliþmeye baþlar. Genellikle ses deðiþimi derece derece gerçekleþir ve bir kaç yýla yayýlýr. Bu süre içinde çocuðun sesi çatlayabilir, kýsýlabilir. Çýkan ses ne kadar çirkin olursa olsun aslýnda yitirilen bir þey yoktur. Sadece çocuk henüz büyüyen gýrtlak üzerinde kas kontrolüne alýþamamýþtýr.Kýzlarýnki kadar belirgin olmasa da erkek göðüsleri de ergenlik sýrasýnda bir deðiþim geçirirler. Meme baþý çevresindeki renkli halka bu sýralarda geniþler ve koyulaþabilir. Erkek çocuklarýn üçte birinde de bu halkanýn altýnda kýzlarýnkine benzer ancak daha küçük bir doku oluþabilir. Ama bu genellikle gençlik çaðlarýnda ortadan kalkar.Ergenlik çaðýnýn önemli sorunlarýndan biri de cilt rahatsýzlýklarýdýr. Sivilce, ergenlik döneminin cinsel deðiþimine baðlý bir cilt hastalýðýdýr. Hadým edilmiþ erkeklerde sivilce olmamasý, ancak cinsel hormon takviyesi yapýldýðýnda sivilce çýkmasý ve hormonun kesilmesiyle sivilcelerin de ortadan kalkmasý bunun kanýtýdýr. Çoðu insanda sivilceler ergenliðin diðer belirtileri tamamlandýktan sonra da sürüp gider ve ancak ilk gençlik çaðýnýn tamamlanmasýyla ortadan kalkar. Bu o kadar yaygýn bir sorundur ki, bir hastalýk deðil, normal bir geliþim olarak görülmesi daha doðru olacaktýr.Erkek ergenliði 10-12 yaþlarýnda erbezlerinin büyümesiyle baþlar ama bu erbezleri 14-16 yaþlarýna kadar olgun sperm üretemezler. Ama bu, bu yaþlardaki çocuðun bir tür orgazm yaþamasýný engellemez. Gerçekte, orgazm 6 ile 10 yaþlarý arasýndaki "Cinsel Durgunluk" dönemi dýþýnda, her zaman yaþanabilir.

***Kýzlarda Ergenlik***

Genel olarak kýzlarda meme geliþimi 11 yaþýnda baþlar, bundan sonra genital bölgede ve koltuk altlarýnda kýllanma görülür ve sonraki iki yýl içinde adet kanamasý baþlar. Adet kanamasý 10-16 yaþ arasýnda (ortalama 12.8 yaþ) baþlayabilir ve genellikle ilk yýllarda düzensiz kanamalar olur. Ergenlik belirtileri baþladýktan sonraki bir yýl içinde hýzlý boy uzamasý olur ve buna “büyüme patlamasý” denir. Kýzlar bu dönemde yaklaþýk 25 cm uzarlar. Genel olarak adet kanamasý baþladýktan sonra kýzlarýn boyu 5-6 cm kadar uzar.

***Ergenlik Dönemindeki Kýzlarýn Bilmesi Gerekenler.***

Ergenlik kýzlarýn yaþamý açýsýndan vücutlarýnýn küçük bir kýz çocuðundan kadýn olmaya doðru deðiþtiði zamandýr. Bunun yanýnda ergenlik dönemi sonunda vücudunuz bebek yapabilecek özelliklere sahip olur. Ergenliðe giriþ için kesin bir zaman yoksa da genel olarak kýzlar 9-13 yaþ arasýnda ve erkeklerden daha erken ergenliðe girerler. Bu nedenle yaþamýn bu döneminde kýzlar -erkekler kendilerini yakalayýncaya kadar- birkaç yýl erkeklerden daha uzun ve daha olgundurlar.

***Göðüsler***

Kýzlarýn çoðunda ergenlik göðüslerin büyümesi ile baþlar. Göðüslerinizin büyüdüðünü meme uçlarýnýn birisinin veya her ikisinin üzerinde küçük ve hassas bir kabarýklýk meydana gelmesi ile fark edersiniz. Bu kabarýklýk birkaç yýl içinde giderek büyüyecektir. Baþlangýçta bir göðüs diðerinden daha büyük olabilir ve bu durum bazen göðüsler son þeklini alýncaya kadar sürebilir. Göðüsler geliþmeye baþlayýnca sütyen takma ihtiyacý duyarsýnýz. Bazý kýzlar sütyeni ilk kez giydiklerinde heyecanlanýrlar, çünkü bu kadýn olmaya doðru ilk adýmdýr! Bununla birlikte bazý kýzlar (özellikle arkadaþlarý arasýnda ilk kendileri sütyen taktýðýnda) utanabilir. Sizin ilk sütyen giymeniz toplum içinde büyümüþ muamelesi görmenize neden olacak ve onlar açýsýndan bu durum utanma konusu deðil sizin büyümenizden dolayý gurur konusu olacaktýr.

 ***Saçlar***

Ergenlikle birlikte genital bölgede (bacaklarýnýzýn arasýnda) yumuþak kýllar görünmeye baþlayacaktýr. Bu kýllar daha sonra sýk ve kývrýmlý hale gelecektir. Genital bölgedeki kýllanma ile birlikte kol altlarýnda ve bacaklarýn üzerinde de kýllar görünecektir. Bir çok kadýn bu kýllarý temizlemektedir. Bu iþlemin týbbi bir nedeni yoktur-tamamen kiþisel seçim konusudur. Traþ etmeye karar verirseniz bol miktarda sabun, su ile kadýnlar için yapýlmýþ temiz bir jilet kullanmalýsýn. En iyisi kendinize ait bir jilet veya elektrikli traþ makinasýnýn olmasýdýr. Bu araçlarý asla arkadaþlarýnýz veya ailenizden birisiyle paylaþmayýnýz

***Vücut þekli***

Zamanla kalçalarýnýz geniþleyecek, beliniz ise daralacaktýr. Vücudunuz karýn, kalça ve bacaklarýnýzda yað depolamaya baþlayacaktýr. Bu geliþme normaldir, çünkü böylece kadýn vücuduna özgü çizgiler meydana gelmektedir.

***Vücut ölçüleri***

Kollarýnýz, bacaklarýnýz, elleriniz ve ayaklarýnýz vücudunuzun geri kalan kýsýmlarýna göre daha hýzlý büyüyecektir. Vücudunuzun geri kalan kýsýmlarý kol ve bacaklarýnýzdaki büyümeyi yakalayýncaya kadar kendinizi biraz biçimsiz (hantal) hissedebilirsiniz.

***Deri***

Deri ergenlikle birlikte daha yaðlý hale gelir ve daha çok terlediðinizi fark edersiniz, çünkü ter bezleri de büyümeye baþlamýþtýr. Derinizi her gün temizlemeniz gereklidir. Bunun yanýnda koku ve ter ýslaklýðýný önlemek için deodarant veya ter etkisini azaltan spreyler kullanabilirsiniz. Derinizi temiz tutma çabalarýna raðmen yine de yüzünüzde sivilceler olacaktýr. Bu sivilceler akne olarak isimlendirilir ve ergenlik dönemindeki hormonlarýn yükselmesine baðlý olduðundan normal kabul edilir. Bütün ergenlerde þu veya bu zamanda akne olacaktýr. Akneleriniz çok þiddetli ise bir doktora danýþmanýzda yarar olabilir.

***Menstürasyon***

Kýzlarýn çoðunda 9-16 yaþ arasýnda menstürasyon (adet kanmasý) periyodu baþlar. Ergenlik döneminde yumurtalýklarda(overler) diþi döllenme hücreleri (ovum) olgunlaþýr bu hücreler cinsel birleþme ile kadýn iç genital organlarýna ulaþan erkek döllenme hücresi (sperm) ile karþýlaþýrsa hamile kalýnýr ve bebek meydana gelir. Bu sýrada bebeðe hazýrlýk olarak rahim (uterus) iç yüzeyinde kan hücrelerini de içeren kalýn bir tabaka oluþur. Eðer ovum sperm ile karþýlaþmazsa uterustaki hazýrlýk gereksiz hale gelir ve bu doku adet kanamasý olarak vaginadan dökülür. Menstürasyon Periyodu her ay benzer kanamanýn olmasý ile karakterizedir. Bir kýz çoçuðunda menstürasyonun baþlamasý artýk hamile de kalabileceði anlamýna gelir.Menstürasyon periyodu sýrasýnda çamaþýrlarýnýzýn kirlenmemesi için temizlik pedi veya tampon kullanmanýz gereklidir. Bazýlarý ped, bazýlarý ise tampon tercih ederler. Tampon ilk kez kullanýlýrken gevþemeli ve tampon yavaþca vaginaya itilmelidir. Günümüzde kýzlarýn çoðu mini pedleri tercih etmektedir. Menstürasyon periyodu genellikle 3-7 gün sürmekte ve daha sonra 1-2 gün renksiz bir kanama devam edebilmektedir. Bu normaldir. Periyod dýþýnda kanama baþlarsa çocuk hekimine baþvurmanýz gereklidir.Normal menstürasyon periyodu sýrasýnda yüzmek, ata binmek, veya jimnastik yapmak gibi normal aktivitelerinizden vazgeçmenize gerek yoktur. Tam tersine örneðin egzersiz kramplarýn ve menstürasyona baðlý diðer rahatsýzlýklarýnýzýn azalmasýna yardým edebilir.Menstürasyonun baþlangýç döneminde bir çok genç kýz daha sonraki kanamalarýnýn tam zamanýnda olacaðýný düþünürler, fakat nadiren böyle olur. Ýlk yýl (belki daha uzun süre) içinde menstürasyon siklusu takvime uymaz, bazen 3 hafta gibi kýsa süre içinde bazen ise 6 hafta gibi uzun bir sürede kanama olabilir. Bir süre sonra siklus düzene girecektir ve kýzlarýn çoðunda her 3-5 haftada bir menstüral kanama olacaktýr. Siklus düzenli hale geldikten sonra da hastalýk, stres altýnda kalmak, aðýr egzersiz, yetersiz beslenme veya bir þeylere çok sinirlenmek gibi durumlarda menstürasyon aksayabilir. Doðal olarak bütün bu nedenlerin yanýnda menstürasyon gecikmelerinde hamile kalýnmýþ olabileceði akla gelmelidir.Bazý çocuklarýn menstürasyon kanamalarý diðerlerinden daha aðýr olabilir. Fakat üzülmeyin, saðlýðýnýzý etkileyecek kadar kanama olmaz. Vücudunuzda 5 litre kan vardýr ve menstürasyon sýrasýnda ancak 50-100 ml kan kaybedersiniz. Bununla birlikte gerçekten aðýr bir kanamanýz olabilir ( günde 6-8 ped deðiþtirmeniz gerekebilir), bu durumda çocuk hekiminizle görüþmenizde yarar vardýr.Menstürasyon periyodu sýrasýnda, öncesinde veya sonrasýnda aþaðýdaki yakýnmalar görülebilir:KramplarKarýnda gaz birikmesiGöðüslerinizde hassasiyet veya þiþkinlikBaþ aðrýsýKendini kötü hissetme ve huzursuzluk gibi ani duygusal deðiþikliklerDepresyonYukarýdaki bulgular þiddetli olduðunda çocuk hekiminizle görüþmeniz gereklidir. Çok kez kramplar ve diðer yakýnmalarýnýz hafif olur ve onlarý kontrol etmek kolaydýr. Çocuk hekiminiz kendinizi daha iyi hissetmeniz için size bazý ilaçlar ve egzersiz tavsiye edecektir. Aþaðýdaki bulgulardan birisi olduðunda ise mutlaka çocuk hekiminize baþvurmanýz gereklidir.Menstürasyon periyodunuzda hastalýk gibi bilinen bir neden olmaksýzýn ani deðiþiklik olmasý7-10 günden fazla süren çok aðýr kanama olmasýPeriyodlar arasýnda kanama olmasýMenstürasyon baþlangýcýndan sonraki dönemde iki günden fazla süren þiddetli karýn aðrýsý olmasýHamile kaldýðýnýz düþüncesiMenstürasyon siklusunuzla ilgili herhangi bir þeyin yanlýþ gittiðini düþünüyorsanýz Çocuk hekiminiz ilk deðerlendirmeyi yapacak ve gerekiyorsa infeksiyon veya baþka sorunlar için bir kadýn-doðum uzmanýna girmenizi önerecektir.